Сомонаи ноҳияи Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе
МАҚОМОТИ ИҶРОИЯИ МАҲАЛИИ ҲОКИМИЯТИ ДАВЛАТИИ НОҲИЯИ ИСМОИЛИ СОМОНИИ ШАҲРИ ДУШАНБЕ
(+992 37) 221-06-34

Блог


Архив за July, 2019

Терроризм ва экстремизм -зуҳуроти номатлуби замони муосир

Терроризм ва экстремизм -зуҳуроти номатлуби замони муосир

Терроризм ватан, забон, нажод ва дин надорад. Ин бадбахти оламшумуле гардидааст, ки ба муқобили он якҷоя мубориза бурда, ба ҳамдигар кўмак расонда, тадбирҳои худро мувофиқ сохтан зарур аст.
Дар ибтидои қарни XXI инсоният бо хатари ҷиддие, ки ба бақои одаму олам таҳдид менамояд рў ба рў гаштааст, ки номи он терроризми байналмилалӣ мебошад. Албатта, онҳое ки мегўянд терроризм падидае аст, ки инсониятро дар тамомим тўли таърихи мавҷудияташ ҳамроҳӣ намуда, омадааст беасос нест. Решаҳои терроризм хеле чуқур буда, ба базаи иҷтимоии он, ба асосҳо ва ё пояҳои идеологӣ, таърихӣ – фарҳангӣ ва ҷаҳонбинии он иртибот доранд. Ҳоло касе гуфта наметавонад, ки якумин амалиёти террористӣ кай ва дар куҷо ва ба кадом мақсад рухдодааст. Дар аҳли қадим, асрҳои миёна ва давраи нав ҳам одамони алоҳида ва ҳам гурўҳҳои муташаккили сиёсию мазҳабие буданд, ки ба воситаи тарсонидану даҳшатафганӣ мехостанд мақсадҳои худро ба гардани дигарон бор намоянд. Дар ин давраҳо ҳам амалҳои террористӣ боиси кушта шудани теъдоди зиёди одамони бегуноҳ мегардид. Дарохири қарни XIX ва XX амалҳои террористӣ бештар характери сиёсӣба худ гирифта, доираи фаъолияти террористон хеле васеъ мегардад. Бо инкишофи техника ва технологияи нав шаклу намудҳои нави террористӣ ба вуҷуд меоянд, ки аз рўи иқтидори харобиовариашон ба амалиёти калони ҷангӣ шабоҳат доранд. Махсусан амалиёти террористӣ, ки 11 – сентябри соли 2001 дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико анҷом дода шуд бо бераҳмӣ, густохӣ ва теъдоди зиёди одамони қурбоншуда бесобиқа мебошад. Ҳанўз як сол нагузашта, террористон 23 – 26 октябри соли 2002 дар Маскав кўшиши гузаронидани чунин амалиётро бо гаравгон гирифтани зиёда аз ҳазор тан аз мардуми бегуноҳ намуданд, ки дар натиҷаи амалиёти зиддитеррористдаҳҳо нафар аз шаҳрвандони бегуноҳи Маскав ба ҳалокат расиданд. Ба китобдорон лозим аст, ки барои тарғиби зидди терраризм нақшаи корӣ тартиб диҳанд ва пас аз он двр байни хонандагону аҳолӣ чорабиниҳо баргузор намоянд. Китобдорон бояд дар китобхона дар байни хонандагон бо тариқи гузаронидани суҳбат, конфронси хонандагон ва созмондиҳии намоиши китобӣ тарғибот баранд. Аз ин лиҳоз, мо чунин шаклҳои корҳои оммавиро пешкаш менамоем:
Терроризм содир намудан амалҳое мебошад, ки ба одамон хатари марг ба миён меоваранд, истифодаи он мақсади ҷисмонан бартараф кардани рақиби сиёсӣ, вайрон кардани бехатарии ҷамъиятӣ, тарсо-нидани аҳолӣ ё расонидани таъсир барои аз тарафи ҳокимият қабул кардани қарорҳо мебошад. Зўроварӣ, зулм, фишороварӣ, таҳқир ва паст задани шаъну шарафи инсон хусусан гурўҳҳои дигари этникӣ аз ҷониби ҷомеа ва давлат муҳим аст, эътирозро ба вуҷуд оварад, ки он мумкин ба ифратгароӣ сабзида расад.
Ифратгароӣ дар кадом шакл набошад, онро мо қабул надорем, чунки он ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандонро поймол мекунад. Қайд кардан ҷоиз аст, ки ифратгароӣ асосҳои маънавии ҷомеаро вайрон намуда, ба амнияти минтақа, тамоми ҷаҳон, аз он ҷумла ба амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳам таҳдид мекунад. Ба муқобили ифратгароӣбояд ҳама мубориза баранд. Имрўз терроризм беш аз пеш хусусияти фаромиллӣ ва глобалӣ касб мекунад. Он дар минтақаҳои гуногуни ҷаҳон доман паҳн карда, хатари бузурги иҷтимоӣ дорад ва барои амнияти давлатҳои алоҳида ва минтақаҳо воқеан таҳдид эҷод менамояд.Тоҷикистон, ки ҷанги таҳмилии шаҳрвандиро аз сари худ гузаронидааст ва бо зуҳуроти зишти ин падидаи ғайриинсонӣ аз наздик ошно мебошад, ҷонибдори усулӣ ва пойдору устувори муборизаи қотеъ ва ҳамоҳангшудаи ҷомеаиҷаҳонӣ бар зидди он аст.Айнӣ замон марбут ба амалҳои террористӣдарҷаҳон муташанниҷ боқӣ мемонад. Сарфи назар аз тадбирҳои солҳои охир андешидашуда дар бахши мубориза бо терроризм, таҳдиди амалҳои нави террористӣ на фақат аз байн нарафтааст, балки афзоиш ёфтааст. Дар гўшаҳои гуногуниҷаҳон фаъолшавии созмонҳои террористӣ ва ташкилоту созмонҳои маблағ-гузори онҳо ба мушоҳида мерасад.
Дар замони мо, ки пур аз таззод, мушкилот, ихтилофу зиддиятҳост, доир ба афзудан ва густариши терроризм, фундаментализм, экстремизм ва дигар зуҳуроту падидаҳои номатлубу хатарафзо зиёд ҳарф мезананд ва менависанд. Истилоҳи «Терроризм» (аз калимаи лотинии «tеrrоr») сарчашма гирифта, маъноаш «Тарс ва ваҳм» аст. Террористон мехоҳанд, мақсаду мароми худро бо роҳи зўроварӣ, куштор, тарсу ваҳм амалӣ созанд. Террор кардан, ҷомеаро баҳолати тарсу ваҳшат ва ноумедӣ афкандан аст. Нахустин баҳсу мунозираҳо миёни мутафаккирон, диншиносон ва баъзе уламои хуруфотпараст ва тундрави дин ҳанўз дар дунёи қадим ба миён омада, мактабу равияҳои гуногуни диншиносӣ, андешаву афкор ва осори диншиносони Ғарбу Шарқ равшангари ин гуфтаҳост. Сиёсати динии давлати абадқудрати собиқ шўравӣ, ки замоне ҷумҳурии мо низ як ҷузъи таркибии он буд, бар пояи атеизм ваҷаҳонбинии атеистӣ асос ёфта буд. Бо андешаи мутафаккири машҳури немис К.Маркс «Дин барои мардум афюн аст» шиор ва моҳияту мақсади муносибат ба дин қарор дода шуда буд. Бо мақсади татбиқи ин сиёсат муборизаи густурдаву оштинопазир алайҳи дин ва ҳар гуна эътиқоди диниро тақозо мекард, ҷиҳати аз байн бурдани ба истилоҳ, боқимондаҳои динӣ, кўҳнапарастӣ, хурофот аз шуури мардум зудудани ҳар гуна андешаи динӣ, аз ҷомеа решакан кардани дин тадбирҳои гуногун андешида, амалӣ карда мешуд. Аммо мубориза алайҳи дин ва эътиқоди динӣ дар аксари мавридҳо натиҷаи баръакс медод ва вокунишро бармеангехт. Мардум аз рўи фитрати азалии хеш то ҷое метавонист, муқовиматмекард, пинҳонӣ амал мекард ва ҳатто, дар баъзе мавридҳо ба амалҳои ифротӣ, тундравӣ даст мезад. Таърихи афкору андешаи инсонӣ исбот менамояд, ки илму дониш ҳеҷвақт душмани дину имон набуда, балки бар зидди хурофот, кўҳнапарастӣ, бофтаҳои баъзе диндорони бесаводу чаласавод буд. Ягон мутафаккир ё донишманди асили замони гузашта ва муосир низ бар зидди дин набаромадааст, балки хурофот, нодонӣ, ҷаҳолатро зери интиқод қарор додааст.
Айнӣ замон байни давлатҳои абадқударатиҷаҳон рақобате ба вуҷуд омадааст, ки кўшиш барои соҳиб шудан ба нуфуз ба ин ё он минтақаи олам, захираву сарватҳои табии, энергетикӣ, ба даст овардани мавқеи афзалиятноки стратегӣ, ҳарбӣ ва ғайра торафт шиддат мегирад. Дар аксари мавридҳо онҳо кушиш ба харҷ медиҳанд, ки миёни ду динҳои бузурги ҷаҳонӣ – ислом ва масеҳият душманӣ ва зиддият барангезанд. Читавре, ки дар боло зикр намудем ислом ва пайравони онро ҳамчун ҷангҷўю таҷовузкор, ифротгар, бадкину ситезаҷў муаррифӣ намуда, фарҳангу тамаддун, дин ва дигар арзишҳои Ғарбро таърифу тавсиф ва намунаи ибрат мешуморанд ва онро ба гардани дигарон бо зўрӣ бор кардан мехоҳанд. Яке аз омилҳои тезу тунд шудани муносибати баъзе кишварҳои мусулмонӣ бо давлатҳои Ғарб маҳз ҳамин сиёсати дурўягӣ ва мунофиқона аст, ки он боиси пайдо шудан ва густариши мухолифат байни пайравони дини ислом ва масеҳият, тамаддуни Шарқу Ғарб ва дар айни замон тавлиди ҷараёнҳои тундрав (экстремистӣ) дар дину мазҳабҳои ҳамҒарб ва ҳам Шарқ аст. Шаклҳои зиёди экстремизм ба монанди: сиёсӣ, миллатгароӣ, динӣ, наврасон ва ҷавонон, экологӣ, зиддиҷаҳонишавӣ, маънавӣ ва ғайра муайян карда шудаанд.
Экстремизм – аз калимаи франсузии «ехtrеmismе» ва лотинии «eхtrеmus» гирифта шуда, маънои аслиаш ифротгароӣ, тундравӣ, фикру андешаҳо ва амалҳои тундравона, аз ҳад гузаштан, аз андоза гузаштан аст. Экстремист шахсест, ки дар фаъолияти худ ҷонибдори амалҳои якравию тундравӣ аст. Ин амалу зуҳурот метавонад, дар тамоми соҳаҳои фаъолияти инсон – дар дин, сиёсат, идеология, илм ва ҳатто дар варзиш низ ба миён ояд. Мутаассифона, дар олами ислом равияҳое низ арзи вуҷуд кардаанд, ки баъзе амалҳояшон ба фитнакориву тафриқаандозӣ равона гардидаанд. Ин ба моҳияти дини мубини ислом мухолиф аст ва ба ониснод меорад. Дар замони мо шахсоне, ҳизбу ҳаракатҳо ва созмонҳое ҳастанд, ки кўшиш менамоянд, мақсаду маром, ғояву андеша, афкор ва нақшаҳои худро бо ҳар роҳу васила ва ҳатто, бо амалҳои тундравона амалӣ созанд. Ба ақидаи аксари муҳаққиқон, сиёсатшиносон, рўзноманигорон экстремизм бештар аз ҳама дар соҳаи дин дучор меояд ва ин падида дар тамоми гўшаву канори сайёраи мо ба амал омадааст. Сабабу решаҳои он дар чист ва омилу ангезаҳои он кадомҳоянд? Ба ин савол ҷавоби дақиқу мушаххас додан душвор аст. Ба ҳар ҳол баъзе сабабҳо, решаҳо, омилҳо ва ангезаҳои асосӣ ва умумии онро номбар кардан мумкин аст: Аввалан, афзудан ва густариши ҳисси маъюсӣ, нобоварӣ, парешонӣ аз зиндагӣ. Дуюм, ҷараёни бошиддатиҷаҳонишавӣ (глобализатсия) олами моро тағйир медиҳад, тамаддун, фарҳанг, анъана, урфу одат, дину мазҳаб ва суннатҳои анъанавиро заиф месозад ва ҳатто, тамоман аз байн мебарад. Натиҷаи он на ҳама вақт мусбату дилхоҳ аст ва ин падида эҳсоси нотавонӣ, заифӣ, маъюсӣ ва дар бисёр маврид нафрат, эътироз ва муқобилиятро ба миён меорад. Ин омил метавонад, боиси бегонагӣ ва ҷудоӣ аз раванди ягонагӣ, ҳамкорӣ, ҳамзистӣ, таҳаммулпазирӣ гардад. Сеюм, омиле, ки бештар дарҷаҳони ислом, дар байни мусулмонон ривоҷ ёфтааст – ин эҳсоси беадолатӣ нисбат ба ислом ва пайравони он аст.
Аксари мусулмонони олам чунини мешуморанд, ки нисбат ба онҳо мамолики Ғарб сиёсати – дурўя, меъёру стандартҳои мунофиқонаро ба кор мебаранд. Мутаассифона аксари онҳое, ки бо асли аркони ислом, таърих, фарҳанг, аҳком, фалсафа ва ахлоқи ислом ошно нестанд, чунин меҳисобанд, ки ба ислом хислати ситезу тундравӣ, таҷовузгароӣ, бадқасдӣ, ғайритаҳаммулпазирӣ хос аст. Ин андешаи мутлақо ғалат аст. Зеро «Қуръон Карим», ҳадис, тамоми аҳкому аркони ислом ва фалсафаю ахлоқи он бар пояи адолат, баробарӣ, бародарӣ, озодӣ, амният бунёд ёфта, зарурияти сулҳ, ризоият, таҳаммул, оромӣ, амният, адолатро бо тамоми зуҳуроти он дар тамоми ҷабҳаҳои зиндагӣ таъкид ва фармудааст. Ислом дини сулҳу салоҳ ва бародарист, на барқасдиву бетаҳаммулӣ. Экстремизм ва терроризм аз мафҳумҳоест, ки дар дунёи имрўза вирди забони ҳама шудааст ва ин ду мафҳум ба ҳам пайваст мебошад. Экстремизм (тундравӣ, аз андоза гузаштан) ба терроризм меорад.
Экстремизми миллатгароӣ – ғояҳои радикалӣ, таҳамуллнопазирӣ ва амалҳои зидди намояндагони дигар гуруҳҳои этникӣ, миллатҳо, гуруҳҳои наҷодӣ, кўшиши бартарафкунии сиёсӣ ё ҷисмонии онҳо, хушунат дар шаклҳои шадид – терроризм зидди мардуми гурўҳҳои дигари этникӣ мебошад.

Омӯзгори МТМУ №62-и н. И. Сомонӣ
Шарипова Р.О.

Проблемаи ҷалби ҷавонон ба гурӯҳҳои ифротгарӣ, террористӣ ва роҳҳои ҳалли он

Проблемаи ҷалби ҷавонон ба  гурӯҳҳои ифротгарӣ, террористӣ ва роҳҳои ҳалли он

Дар Паёми соли 2015 ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо дарназардошти вазъи ҳассосу печидаи ҷаҳони муосир аз олимону донишмандони кишвар даъват намуданд, ки дар баробари дигар масъалаҳо, ба масъалаҳои «мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм, хурофотпарастиву ифротгароӣ” эътибори аввалиндараҷа равон диҳанд. Ҳодисаҳои террористӣ, ки дар баъзе кишварҳои ғарбӣ ва шарқӣ дар солҳои охир ба миён омада, ба ҳамагон нишон доданд, ки таваҷҷӯҳ ба ин масъала хеле муҳим буда, барои раҳоӣ аз ин вабои асри навин – терроризм ва экстремизм ба ғайр аз беамон мубориза бурдан бо он бо истифода аз тамоми воситаҳо роҳи дигаре вуҷуд надорад.
Мушоҳида ва рӯйдодҳои солҳои охир нишон медиҳанд, ки таълим ва илму донишандӯзии насли наврас, ки муҳимтарин рисолати аҳли маориф аст, то дараҷае тибқи талабот ба роҳ монда шудааст, аммо сатҳи тарбия бахусус дар муассисаҳои таълимӣ мувофиқи талаб нест. Паст шудани ахлоқи баъзе аз наврасону ҷавонон, ҷалби онҳо ба ҳар гуна ҳаракату равияҳои бегона махсусан ДИИШ маҳз натиҷаи беаҳмиятию хунукназарӣ нисбати тарбия мебошад. Новобаста аз он ки Қонун «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» аз 2 августи соли 2011 мавриди амал қарор гирифта бошад ҳам, аммо натиҷаҳои дилхоҳ ба даст наомадааст. Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар яке аз паёмҳои хеш таъкид карданд, ки: «Масъалаҳои таҳкими робита миёни ҷомеа, муассисаи таълимӣ ва падару модарон тавассути як қатор қонунҳо аз ҷумла Қонун «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» ба танзим дароварда шудаанд. Вале то ба ҳол механизми дурусти татбиқи он муайян нагардидааст».
Ҷалби ҷавонон ба гурӯҳҳои террористӣ ва экстремистӣ яке аз падидаҳои номатлуби ҷомеаи ҷаҳонӣ ба шумор меравад. Баъзе ҷавонон ҳангоми таҳсил дар муассисаҳои таълимӣ ва баъзеашон пас хатми ин муассисаҳо ба чунин гурӯҳҳои номатлуб ҳамроҳ мешаванд ва баъзан берун аз давлат дар ҷангҳои шадид иштирок намуда, хавфи баргаштани онҳо ба ватани худ мавҷуд аст. Чунин афрод пас аз баргаштан ба давлат ба кору амалҳои пешинаи худ даст мезананд ва оромие, ки дар қаламравӣ мо айни замон ҳукфармо аст, халалдор месозанд. Президенти кишварамон Э. Раҳмон борҳо таъкид мекунанд, ки терроризм, экстремизм, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, хариду фурӯши одамон ва дар маҷмӯъ ҷиноятҳои муташаккили фаромарзӣ имрӯз ба хатари ҷиддӣ табдил ёфта, боиси ташвиши ҷомеаи ҷаҳонӣ гардидаанд. Аз ин рӯ, бо чунин зуҳуроти номатлуб, ки ҷавононро ба мақсадҳои ғаразноки худ равона месозад, аз давраи кӯдакӣ дар муассисаҳои таҳсилоти томактабӣ корҳои гуногуни тарбиявӣ ва фаҳмондадиҳӣ дар шаклҳои гуногун ба роҳ мондан лозим аст. Механизми татбиқи ин раванд кори басо мушкил аст ва онро муайян намудан аз малакаю таҷрибаи зиёд вобастагӣ дорад.
Таҷриба нишон медиҳад, ки огоҳ набудан ва паст будани донишу маърифати миллӣ ҷавононро рӯҳан шикаста, ҷалби бештари онҳоро ба гурӯҳҳои зикршуда осон мегардонад. Ҳамин ҳолатҳо сабаб шуданд, ки наврасону ҷавонон ба арзишҳои бегона майл намоянд, баъзеи онҳо аз паст будани мафкураашон ба тарғибу ташфиқи ғояҳои бегона дода шуда, бо ин роҳ ба ҳизбу ҳаракатҳои экстремистӣ шомил мегарданд. Ин ҳаракатҳои ғайриқонунии онҳо ба маданият ва арзишҳои миллии тоҷикон таъсирҳои худро ҳатман мерасонад. Ҳамаи мо вазифадорем, ки бо чунин зуҳурот муборизаи беамон барем ва ҷалби ҷавононро аз чунин равандҳо пешгирӣ кунем.
Ба ҳама маълум аст, ки мубориза алайҳи гаравидани наврасону ҷавонон ба тундгароӣ имрӯз ба яке аз вазифаҳои муҳимтарини ҷомеаи ҷаҳонӣ табдил ёфта аст. Аз иҷрои ин вазифаи як шахс намебарояд, аз ин рӯ дар ин кор ҳатман оила, падару модарон ё шахсони онҳоро ивазкунанда, муассисаҳои тарбиявию таълимӣ, мақомоти давлатии ҳифзи ҳуқуқ ва амсоли он ҷалб карда шаванд ва онҳо корҳои заруриро ба роҳ монанд. Дар ин кор нақши ташкилоти ҷамъиятӣ ва муассисаҳои варзишию фарҳангӣ низ хеле муҳим аст. Истифода аз воситаҳои ахбори омма, махсусан манбаъҳои иттилоотии электронӣ ҳам самараи корҳоро дар самти мубориза бо гаравидан ба тундгароӣ даҳчанд зиёд мегардонад.
Беҳтарин восита ба андешаи мо дар ин самт бурдани корҳои фаҳмондадиҳӣ бо наврасону ҷавонон дар тамоми давраҳои ташаккули онҳо чун шахсият саркарда аз кӯдакистонҳо шуда метавонад.
Дар ҳақиқат бе тарбияи дуруст, бе маънавиёт ва мафкураи миллӣ ҷавононро ҳамчун фарди комили ҷомеа номидан номумкин аст.
Бинобар ин, муассисаҳои таълимӣ, оила ва дигаронро зарур аст, ки ҷавонони имрӯзаро ҳидоят намоянд, ки онҳо ба роҳи дуруст, амалӣ намудани хайру савоб, азхудкунии касбу ҳунар, техникаву технологияҳои муосир, фаъолона ширкат намудан дар корҳои ҷамъиятӣ, баҳри ободиву созандагии ватани соҳибистиқлоламон Тоҷикистон сафарбар шаванд.

Мудири кӯдакистонаи №15-и ноҳияи И. Сомонӣ
Усмонова З.С.

ТАРБИЯИ ШОГИРДОНИ САЗОВОР ИФТИХОРИ МОСТ.

“Ватанро дӯст доштан, аз ифтихор кардан, барои ҳимояи он омода будан, ба қадри сулҳу субот, осудагиву ваҳдат ва истиқлолият расидан, шукронаи соҳибватаниву соҳибдавлатиро ба ҷо овардан, аз ҷумлаи арзишҳое мебошад, ки ҷавонони мо бояд онҳоро дастури зиндагии ҳаррӯзаи худ қарор диҳанд ва итминон дошта бошанд, ки танҳо дар ҳамин сурат мо метавонем, кишвари воқеан ободу пешрафта ва тавоно бунёд намоем”.
Эмомалӣ Раҳмон

Олами муосир дар марҳилаи бурду бохт қарор дошта, бозёфтҳои нодири илму фарҳанг, ба ҳам омадани тамаддунҳо ва ба таҳаввулоти ҷиддии навин дучор омадани инсоният, бори дигар ҷавононро водор менамояд, ки рӯй ба мактабу маориф оварем. Зеро, роҳи наҷот аз тамоми мушкилот ва бадбахтиҳо маҳз маориф мебошад. Даврони истиқлолияти миллии Тоҷикистон пур аз навидҳои илмӣ-фарҳангӣ, тарақиёти илму дониш, адабиёту санъат ва аз ҳама муҳим мустаҳкам намудани пояҳои миллии давлатдории халқамон маҳсуб ёфта, пайваста дар маҷрои таърих роҳ сӯи ободиву бунёдкорӣ ва бо марому мақсади нек пеш рафта истодаем.
Таърих гувоҳ аст, Ҳукумати кишвар бо роҳбарии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, аз нахустин рӯзҳои марҳилаи ташкилёбии истиқлолияти миллӣ ба рушди соҳаи илму маориф ва нерӯҳои зеҳнӣ ва ақлонии мамлакат аҳамияти аввалиндараҷа зоҳир намуда, имрӯз низ паи амалӣ шавии ниятҳои нек нисбати ин соҳаи тақдирсози миллат кӯшишҳо ба харҷ дода истодааст.
Бурди роҳбари давлат ҳамчун сиёсатмадори замон маҳз дар он аст, ки аҳли илму маориф, фарҳанг ва қувваҳои зеҳниро хазинаи тиллоии миллат номида, аз фикру ақида ва донишу таҷрибаи зиёиён ва бахусус, ҷавонон дар идора намудани давлат ва раванди рушди бо мароми кишвар самаранок истифода менамояд.
Дар зарфи 26 соли истиқлолият маориф он қадар рушд ва инкишоф ёфт, ки таърихи давлатдории тоҷикон мислашро надидааст. Даврони Шӯравӣ дар РСС Тоҷикистон дигаргуниҳо дар соҳаи маориф ба вуҷуд омада буданд, инро касе инкор намекунад. Вале маориф дар дурдасттарин манотиқҳои кишвар бенизом ва базаи моддиву техникии мактабҳо дар ҳоли табоҳ қарор дошт. Дар аксари мактабҳо омӯзгорон нарасида норасогии ҷойи нишаст баръало мушоҳида мешуд. Таъмири мактабҳо сарсарӣ гузаронида шуда сифати корҳо ба талабот ҷавобгӯй набуд. Барномаҳои таълимӣ қолабӣ дар шакли нусхабардорӣ амалӣ шуда дар бораи арзишҳои миллӣ ва омӯзиши он нишонае вуҷуд надошт. Омӯзиши таърихи халқи тоҷик дар барномаи тарҳрезишудаи таърихи СССР ҷой дода шуда, соатҳои нисбатан камро дар бар мегирифт.
Хушбахтона, ҳадди ақал ва ҳадди ниҳоии нафақа аз рӯи синнусол ва нафақаи заминавӣ, инчунин, нафақаҳои меҳнатии шаҳрвандон ба ҳисоби миёна то 15 фоиз, стипендияи донишҷӯён ва дигар намудҳои стипендия 15 фоиз зиёд карда мешавад, ки боиси хушнудист. Яке аз муҳимтарин самтҳои сиёсати маорифпарваронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, таъсиси хазинаи асъор барои заминагузорӣ ва инкишофи илму маориф, таъмини имтиёзҳои якуминдараҷа ба соҳаи илму маориф, такмили ихтисос ва рушди кадрҳои ватанӣ оиди таҳсилу таҷрибаомӯзӣ дар дохил ва хориҷи кишвар таъсиси мактабҳои хусусӣ ба хотири рақобати озод ва инкишофи ҳамаҷонибаи азхуд намудани илм ва татбиқи он дар истеҳсолот, таъсиси мактабҳои типии нав дар ин замина ҷалби бештари хурдсолони боистеъдод, эҷодкорону навоварон дар муассисаҳои нави таълимӣ аз қабили гимназияҳо, литсейҳо ва мактабҳои хусусӣ буданд. 28-августи соли 1995 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо фаъолони маорифи мамлакат вохӯрӣ доир намуда, зарурати омилан муҳим ҷиддии ислоҳоти мактабу маориф дар даврони истиқлолияти давлатӣ талаби марҳилаи сифатан созандаи пешрафт маънидод намуд. Оғози марҳилаи навин дар заминаи сарвати пурарзиши ахлоқию маънавӣ, фарҳангиву тамаддунсолорӣ ва арзишҳои умумибашарӣ давра ба давра рушд ва камолот намуда имрӯз дар авҷи ривоҷ ва инкишоф қарор дорад. Оғози навгониҳои соҳаи маориф дар солҳои бисёр душвору сангини таърихи халқамон ба миён меомад. Ҳанӯз ҷанги шаҳрвандӣ ба охир нарасида, мушкилотҳои сиёсиву иқтисодӣ ҳалли худро наёфта, роҳбари давлат аз оддитарин ва кӯчактарин шароит истифода намуда, ба соҳаи маориф маблағҳо ҷудо намуда, мактабҳо месохт, хонандагонро бо китоб таъмин намуда, ҷойи нишаст фароҳам меовард.
Аз якуми сентябри соли 1995 фаъолияти Литсей-интернати Ҷумҳуриявӣ наврасони лаёқатманд дари худро ба тамоми хонандагон аз манотиқи мамлакат боз намуд, ки парастории онро Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба уҳда гирифт. Дар даврони соҳибистиқлолӣ бо назардошти пешрафти босуръати илму техникаи муосир ва равандҳои ҷаҳонишавӣ сохтумони мактабҳои ҷавобгӯй ба ҷаҳони муосир ва дар ин замина таъмини синфхонаҳо бо технологияи компютерӣ ва дигар воситаҳои айёнии техникию таҷрибавӣ, чопи китобҳои насли нав таҳти назорати шахсии роҳбари давлат, Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қарор гирифта, дар ин замина ба мақсади ҷалби зиёдтари духтарони маҳаллӣ аз манотиқи куҳистон ба донишкадаву донишгоҳҳо квотаи президентӣ ҷудо гардида, дар баробари ин стипендияи президентӣ таъсис дода шуд, ки ин амалҳо натиҷаҳои нек ба бор оварда истодааст.
Дар асоси барномаҳои нави таълимӣ, чопи китобҳо барои хонандагон ба роҳ монда шуд, ки он аҳамияти таърихӣ ва иқтисодиву сиёсиро доро аст. Сараввал бо чоп намудани китобҳо дар корхонаҳои Ватанӣ ҷойи кор барои ҳамватанон пайдо шуда, корхонаҳо вазъи молиявии хешро мусбӣ роҳандозӣ намуда ба буҷаи давлат андозҳо ворид мегардиданд. Аз тарафи дигар ба иҷора додани китобҳои дарсӣ муомилоти пулӣ ва молиро густариш медиҳад, ки он пояҳои моддӣ ва иқтисодии давлати ҷавонамонро қавӣ ва гардиши пули миллиро ба низом даровардааст. Чуноне, ки огаҳӣ дорем дар ибтидо китобҳои дарсӣ дар кишварҳои Руссия, Қазоқистон ва дигар давлатҳо ба нашр мерасиданд. Табъу нашр ва интиқоли онҳо ба ҷумҳурии мо аз кишварҳои хориҷ бешак ба нархи китобҳо таъсири манфӣ расонида дар баъзе ҳолатҳо ғалатҳои чопӣ мушкилотҳои навинро руи кор меовард. Маҳз бо дастгирии Ҷаноби Олӣ чопи китобҳо дар шаҳри Душанбе ба роҳ монда шуд, ки он мушкилотҳои зиёдеро бартараф намуда, имкониятҳои васеро ба миён овард.
Ғамхории Президенти мамлакат Ҷаноби Олӣ, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳама ҷабҳаҳо назаррасу реалӣ буда, оиди муассисаҳои томактабӣ ва марказҳои инкишофи кӯдакон дар мамалакат амри воқеӣ дошта аз дилсӯзӣ ва меҳру муҳаббати самимии сарвари давлат гувоҳӣ медиҳад.Дар ин бора қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 31.10.2005,№395 “Барномаи давлатии рушди соҳаи томактабӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2006-2010”қкабул гардида буд. Баъд аз қабули қарори мазкур як қатор кӯдакистонҳое, ки ғайриқонунӣ ба моликияти шахсӣ табдил дода буданд, пас гардонида шуд ва ба фаъолияти пештара оғоз намуданд.Дар ин давра дар бисёр шаҳру ноҳияҳо сохтмон ва азнавсозии муассисаҳои томактабӣ оғоз гардида, бунёди кӯдакистонҳо ва боғчаҳои хусусӣ ба фаъолият шурӯъ намуданд. Таъсиси Маркази инкишофи кӯдак дар ҷумҳурӣ дар заминаи муассисаҳои таълимӣ дар деҳот падидаи нави даврони истиқлолият ба шумор рафта, ин Марказҳо барои зинаи аввали таҳсилот шароитҳои муфиди таълимӣ ва тарбиявиро рӯи кор оварданд. Таҷрибаҳо исбот намудаанд, ки атфоли фарогири Маркази инкишофи кӯдак аз ҷиҳати омодагӣ, муносибат, муошират ва чӣ аз ҷиҳати психологӣ дар муҳлати кам аз як сол пурра омодагӣ гирифта, малакаҳои фаҳмиш, маҳорат, дониш, инкишофи зеҳнӣ, ҷисмонӣ, зебопарастӣ ва муносибатҳои умумиро дар байни ҳайат омӯхта, онро равнақ мебахшад.
Бо ташаббуси дастгирии Асосогузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъсиси муассисаҳои типии нав-литсейҳо ва мактабҳои президентӣ сол то сол шумораашон зиёд гардида, фаъолият менамоянд.
Литсей- интернати Президентӣ барои кӯдакони болаёқати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе ва шаҳрҳои Чкаловск, Турсунзода, ноҳияи Бохтар, шаҳри Хоруғ, Муассисаи давлатии “Мактаби Президентии байналмилалӣ барои кӯдакони лаёқатманд” дар шаҳри Душанбе ва дар дигар шаҳру ноҳияиҳо кушодашавии муассисаҳои типии нав ба исботи ҳамқадам ва ҳамзамон рушд намудани соҳаи маорифи кишвар бо тамаддуни ҷаҳонӣ мебошад.Барномаҳои таълимии мактабҳои типии нав дар асоси низомнома ва оинномаҳо тарҳрезӣ шуда мутобиқ ба меъёрҳо байналмиллалӣ роҳандозӣ шуданд.
Бо ташаббус ва дастгирии Президенти кишвар дар даврони Истиқдлолият таъмири биноҳои мактаб-интернатҳо пурра ба анҷом расонида шуда, синфхонаҳои компютерӣ ва воситаҳои техникии ин мактабҳо муҷаҳҳаз бо адабиётҳои таълимӣ пешкаши хонандагон гардонида шуданд. Аз ин лиҳози таҳсили ятимон дар ин намуди мактабҳо таваҷҷӯҳи роҳбари давлат ба мактаб-интернатҳо хеле бештар буда, дар арафаи ҳама идҳо тарбиятгирандагон бо туҳфаҳо, аз қабили планшет, компютнрҳо, ашёи хониш, сару либос ва маводҳои зарурӣ таъмин карда мешаванд.
Ҳамасола барои дастгирии омӯзгорон музди маоши кормандони муассисаҳои таълимӣ афзоиш ёфта, шароитҳои муфид барои зиндагии шоиста ба тарбиятдиҳандагон муҳайё гашта истодааст. Бамақсади баланд бардоштани мақоми омӯзгор ва рушди бемайлони соҳаи маориф, инчуни, ҳавасманд намудани кормандони соҳаи маориф. Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 18.02.2006, №1698 Ҷоизаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи маориф таъсис дода шуд. Дар асоси Фармони мазкур беҳтарин омӯзгорон сазовори ин ҷоиза гардида ва баҳри муваффақ шудан талошҳо низ менамоянд. Хизматҳои бузурги муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар раванди инкишоф ва тараққии маориф, омӯзиш ва баррасии таърих ва тамаддуни халқи тоҷик басо назаррас буда, дар таҳқиқи таъриху тамаддуни гузашта аз мавқеи умумибашарӣ баҳо доданро ба миён гузошта, на танҳо дар кишвари азиз балки берун аз марзи он низ мавқеъ ва ҷойгоҳи худро ёфт ва машҳур гушт.
Маҳз бо заҳматҳои шабонарӯзии Асосгузор сулҳ ва ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон халқи тоҷик тавонист ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима диҳад ва шароитҳои мусоидро баҳри инкишофи илм, маориф, фарҳанг, тандурустӣ, иқтисодиёт ва мустаҳкам намудани пояҳои давлатии миллӣ ва бехатарии он ба миён орад. Пешвои муаззами миллат ба заҳматҳои эҷодии омӯзгорон ва зиёиёни кишвар баҳои сазовор дода пайваста пайи меҳрубониву вафодорӣ қарор дорад. Сохта ба истифода додани муҷассамаи шоҳ Исмоили Сомонӣ, Қасри миллат, Наврӯзгоҳ ва Кохи Наврӯз, Парчам ва Нишон, Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Осорхонаи миллӣ, Амфитеатр ва даҳҳо муассисаҳои давлатию фарҳангӣ дар шаҳри Душанбе барпо шудани иморатҳои бошукуҳи илмию оммавӣ дар вилоаиҳои Хатлону Суғд ва вилояти Мӯхтори Кӯҳистони Бадахдон далели боэътимоди маорифпарвару фарҳангсолорӣ ва ободкориҳо мебошад. Ин шоҳкориҳо меҳри Пешвои миллатро дар дили аҳли зиё ҷо кунонида маскани пояндагиро барои имрӯз ва фардои дурахшон абадан бо меҳру садоқат бо коштани тухми адолат ва ишқи самими нисбати миллату сарзамини аҷдодӣ пойягузо намудааст.Пешвои муаззами миллат, пайваста дар фикри рушду камоли хаоқ қарор дошта, бахусус, дар ҳама вохӯриву баромадҳояшон нисбати донишандӯзии ҷавонон истода мегузаранд. Падарона талқин менамоянд, ки ҷавонон ба ҷуз донистани забони модарӣ ва омӯхтани забонҳои русӣ ва англисӣ хуб машғул шаванд, зеро ин калидест барои фатҳи қуллаҳои омӯзиши донишҳои ҷаҳонӣ.Дар ин раванд Пешвои миилат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар паёмашон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон иброз дошта буданд: “Ба роҳбарони Вазоратҳои маориф ва илм, рушди иқтисод ва савдо ҳамчунин сарварони мактабҳои олии кишвар супориш дода мешавад, ки дар давоми чор соли оянда масъалаи пурра ба омӯзгорони фанҳои дақиқ, технологияи иттилоотӣ ва забонҳои хориҷӣ, дар навбати аввал русию англисӣ таъмин кардани муассисаҳои таҳсилоти умумиро ҳал намоянд, бори дигар таъкид менамоям, ки ояндаи мамлакат аз фаъолияти омӯзгор ва рушди илму маориф вобастагии зиёд дорад. Дар хотир бояд дошт, ки танҳо миллати босавд метавонад насли соҳибмарифату донишманд ба қардҳои арзандаи давронро ба воя расонад, пеш равад ва ҷомеаи мутамаддин мақоми арзандаи худро пайдо намояд”,
Имрӯз дар Тоҷикистони азизамон сулҳи комил ҳукмфармост. Ҷавонони ҷомеаро зарур аст, ки бо дарки баланди милливу ватандорӣ шукргузорӣ аз даврони истиқлол намуда, атрофи роҳбари хирадманд ва маорифпарвар Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон муттаҳид шаванд, зеро Паёми пешвои миллат раҳнамои мост, ки пайи ободӣ ва шукуфоии Тоҷикистони азизамон мебошад. Ҷавононро бо муҳаббату садоқат, бо меҳру накӯкорӣ, бо шавқи баланд дар роҳи эҳтиром ба Ватан тарбия намуда, дар зеҳн ва мағзи онҳо номи муқаддаси Тоҷикистонро бо дӯстдорӣ ҷой дода, нисбати муқаддасоти Ватан-Нишон, Парчам, Суруди миллӣ,асъори миллӣ ва забони давлатӣ эҳтиромашонро бештар намуда, чун пайравони арзанда ба бунёкориву созандагӣ насли имрӯзро роҳнамоӣ намоем.

Ҳусейнзода Шавқат Умед
директори МТМУ №1-и
ноҳияи Исмоили Сомонӣ

Страница 1 из 7 12345...»